Gündem

KUŞAK VE YOL TÜRKİYE ÜZERİNDEN AFRİKA’YA YAPILAN İHRACATI ARTIRACAKKUŞAK VE YOL TÜRKİYE ÜZERİNDEN AFRİKA’YA YAPILAN İHRACATI ARTIRACAK
Kuşak ve Yol Projesi, 2013 yılından bu yana hem Türk lojistik sektörünün hem de UTİKAD'ın gündeminde önemli bir yer tutuyor. Yıllar içinde söz aldığımız hemen her platformda Bir Kuşak Bir Yol Projesi'nin ülkemiz için önemine dikkat çekmeye çalıştık. Çünkü bu projenin bir parçası olabilmenin ülkemizin dış ticareti ve lojistik sektörünün uluslararası aktarma merkezi olma hedefi açısından önemi büyüktür.

Bilindiği üzere projede Çin ile Avrupa bağlantısı çoğunlukla Rusya üzerinden sağlanmaktadır. Ancak o hat üzerinde zaman içinde yoğun bir trafik oluşmuş bulunmaktadır; özellikle de varış terminallerinde trenlerin çok ciddi bekleme durumu söz konusudur. Bu sebeplerden dolayı Çin'in, bu operasyonun Türkiye üzerinden yapılıp yapılamayacağı noktasında bir arayış içinde olduğunu söylemek mümkündür. Bunun yapılabilirliği de geçtiğimiz günlerde gerçekleştirilen test treniyle de ortaya konmuş oldu. 15 Ekim 2019 tarihinde Çin'in Şian şehrinden yola çıkan yük treni 5 Kasım'da Kars'tan Türkiye'ye giriş yaptı. Yaklaşık 42 TIR'a eşdeğer elektronik ürün yükünü taşıyan China Railway Ekspress, toplam uzunluğu 820 metre olan 42 adet konteyner yüklü vagonla; 2 kıta, 10 ülke, 2 denizi aşarak, 12 günde 11 bin 483 kilometre yol kat etti. Bu taşıma ile Çin'den Avrupa'ya Demir İpek Yolu Orta Koridor ve Türkiye üzerinden yapılan ilk tren seferi düzenlenmiş ve ayrıca Marmaray tüp geçitten Avrupa yakasına geçen ilk uluslararası yük treni deneyimlenmiş oldu.

Projenin Türkiye ekonomisini nasıl etkileyeceğine dair çok ciddi tartışmalar da yapılmaktadır. Piyasalarda “Kuşak-Yol, Çin malının Avrupa'ya Türkiye üzerinden ucuza gitmesine imkan vereceği için Türkiye Avrupa'daki rekabetçiliğinde zarara uğrayacak” endişesi yaşandığını da biliyoruz. Bu noktada “Kuşak ve Yol'un ekonomik ve kültürel açıdan ülkemize yapacağı olumlu ve olumsuz etkileri incelemek için DEİK tarafından “Türkiye'nin Kuşak ve Yol Girişimi'ndeki Konumlandırılması Raporu” hazırlanmıştır. Bu raporun sonucunda Kuşak ve Yol Projesi'nin ülkemize birçok anlamda yarar sağlayacağı ortaya konulmaktadır.

Bir Kuşak Bir Yol Projesi öncelikle ekonomik olarak ülkemize büyük bir yatırım potansiyeli sağlamaktadır. Çin son zamanlarda klasik mal üretiminden yüksek teknolojili üretime geçiş yapmıştır ancak bunun yanında dünyada özellikle de Afrika'da klasik yöntemlerle üretilen ürünlere hala büyük ihtiyaç bulunmaktadır. Bu açıdan Çin, ülkemizi Afrika ve Güneydoğu Avrupa'ya yönelik bir üretim üssü olarak değerlendirmektedir.

Rapordan çıkarılan tespitlerden birine göre Kuşak ve Yol, Türkiye'nin Afrika'ya yapacağı ihracatını da artıracaktır. Çin dünyanın değişik coğrafyalarına gerçekleştirdiği ihracatı artırırken, Afrika yüzde 3'lük oranıyla en az ihracat artışının yaşandığı kıta olmuştur. Tahminlerin tam tersine Afrika'ya olan ihracatın düşük olmasında Çin ile Afrika kültürlerinin uyuşmaması ve buna bağlı olarak Çin ürünlerine gösterilen direnç etkili olmuştur. Bu durum ise Türkiye'ye büyük bir potansiyel sunmaktadır.

Projenin, lojistik sektörü özelinde de çok büyük avantajları bulunmaktadır. Güzergaha baktığımızda Türkiye ile Çin arasında Kafkasya bölgesi dikkat çekmektedir. Kafkasya, ülkemizin ihracatını artırmak istediği bir yer olup ancak şu ana kadar yalnızca karayoluyla ulaştığımız bir bölgedir. Karayolu da bilindiği üzere çok maliyetli bir süreçtir. Tren hatlarının çalışmaya başlamasıyla karşılıklı taşımaların artması ve navlunların düşmesi öngörülmektedir.

UTİKAD olarak ülkemizin bu önemli projeden maksimum düzeyde yararlanabilmesi ve rekabetçi olabilmesine ilişkin görüş ve önerilerimizi de önümüzdeki dönemde kamu ile paylaşacağız. Bu noktada tüm hatların sinyalizasyon ve elektrifikasyonunun tamamlanması büyük önem arz etmektedir. Ayrıca yük trenlerinin İstanbul Boğaz geçişinin Marmaray ve/veya Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden demiryoluyla kesintisiz ve düzenli yapılmasının sağlanması, İpekyolu güzergahında yeterli sayıda ve hızlı işlem yapılabilen aktarma merkezlerinin oluşturulması ile limanlarımız, istasyonlarımız ve lojistik merkezlerimizin vagon ve yük aktarma operasyonlarına cevap verecek şekilde kurgulanması gerekmektedir.

Karadeniz limanlarının kapasitelerinin artması ve konteyner gemi hatlarının güçlenmesiyle birlikte Karadeniz Hattı hem daha ucuz hem de yüksek adetler ile taşıma yapabilecektir. Böylece Rusya'dan geçen Kuzey Koridor ve Türkiye üzerinden geçecek Orta Koridor'a çok ciddi bir alternatif oluşturacaktır. Türkiye bu rekabeti aşabilmek için mutlaka kendi üzerinden geçen güzergahtaki transit hızını arttırmalı ve aktarma merkezlerindeki operasyon hızını ve servis kalitesini yükseltmelidir.

Eğer İran üzerindeki ambargo kalkar ise BTK hattına ciddi bir rakip de İran üzerinden geçen Güney Koridoru olacaktır. Çok önemli bir kapasiteye sahip olacak bu koridor Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan yüklerinin Kazakistan üstünden daha uzun yoldan taşınması yerine, daha hızlı ve ucuz olan İran güzergahından taşınmasını sağlayacaktır. Türkiye ambargo nedeniyle henüz etkin olmayan bu hat için şimdiden hazırlıklı olmalı, Van geçişleri, İstanbul Boğaz/Marmara geçişleri hızlandırılmalı ve güçlendirilmelidir. Ayrıca bu hatlarla Türkiye'ye ulaşan Asya yüklerinin Samsun, Mersin, İskenderun, İzmir, Aliağa, Gemlik, İzmir ve İstanbul limanları üzerinden bölge ülkelerine aktarılması için gerek mevzuat gerekse altyapı hazırlıklarının yapılması gerekmektedir.

Emre ELDENER
UTİKAD Yönetim Kurulu Başkanı
DTO Şubat 2020

 
Şenlikköy Mahallesi Saçı Sokak, No: 4 / F Florya 34153 Bakırköy İSTANBUL
+90 212 663 62 61
+90 212 663 62 72