|
KISIM I: GENEL HÜKÜMLER
1.1.
Bu kurallar, Taşıma İşleri Komisyonculuğu Hizmetlerine İlişkin Utikad Kurallarına atıf yapılarak yazılı veya sözlü biçimde yahut diğer herhangi bir şekilde sözleşme kapsamına dahil edilmiş olmaları koşuluyla uygulanırlar.
1.2.
2.1.
Taşıma İşleri Komisyonculuğu Hizmetleri deyimi,
Yüklerin taşınması veya taşıtılmasını,
yüklerin depolanmasını,
yüklerin taşınması,taşıtılması veya depolanmasıyla ilgili olan
yükleri konsolide etme veya konsolide edilmiş yükleri ayırma
ambalajlama
gümrükleme hizmetlerinin yapılması veya yaptırılması
yüklerin elden geçirilmesi,elleçlenmesi veya markalanması
sigorta yapılması veya yaptırılması
ithalat ihracat ile ilgili belgelerin Müşteri namına hazırlanması veya hazırlanmasında
yardımcı olunması
taşıma ve dağıtım konularında danışmanlık gibi diğer hizmetlerin tamamının veya bir kısmının verilmesini ifade eder.
2.2.
Taşıma İşleri Komisyoncusu (TİK) deyimi bir Müşteri ile taşıma işleri komisyonculuğu hizmetlerini konu alan bir sözleşme akdetmiş olan tüzel veya gerçek bir kişiyi
2.3.
Taşıyıcı deyimi, kendi taşıma aracı ile yükün taşınmasını fiilen gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiyi (fiilî taşıyıcı) veya taşıyıcı sorumluluğunu üstlenme konusunda açık veya zımnî taahhütte bulunmuş olan ve söz konusu taahhüdü dolayısıyla bu sorumluluğa tabi bulunan gerçek veya tüzel kişiyi (sözleşme sebebiyle taşıyıcı) ifade eder.
TİK Kendi adına bir taşıma belgesi düzenlemiş olduğu taktirde Umuma yaptığı duyurularda veya yapmış olduğu teklif de kendi taşıma ücretini bildirmiş olmak gibi taşıyıcı sorumluluğunu üstlenme anlamının çıkarılmasına elverişli bir beyanı olmuş ise
Sözleşme sebebiyle taşıyıcı sayılır.
2.4.
Müşteri deyimi, bir taşıma işleri komisyoncusu ile akdettiği bir taşıma işleri komisyonculuğu hizmetler sözleşmesi çerçevesinde yahut söz konusu hizmetlerle ilgili faaliyetleri sonucunda hak ve borçlara sahip olan gerçek yada tüzel kişiyi ifade eder.
2.5.
Yük deyimi, canlı hayvan da dahil olmak üzere herhangi bir eşyayı ve taşıma işleri komisyoncusu tarafından temin edilmiş olmayan konteyner, palet veya benzeri taşıma kabı veya ambalajlama aracını ifade eder.
2.6.
SDR, Uluslarararası Para Fonu’nca tanımlanan Özel Çekme Hakkı’nı ifade eder. SDR nin değer olarak kullanılması gereken hallerde, aksi amir yasalar tarafından emredilmediği sürece söz konusu olan olay tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından açıklanan kur esas alınır.
2.7.
Emredici Hukuk Kuralı deyimi, tarafların rızalarıyla değiştirilemeyecek olan hukuk kurallarını ifade eder.
2.8.
“Yazılı şekilde” deyimi mektup,telgraf, teleks, telefaks veya elektronik araçlarla yapılan kayıtları içerir.
2.9.
Değerli Madde deyimi, külçe veya işlenmiş altın, metal veya kağıt para, kıymetli evrak, değerli taşlar, kuyum, antika, resim, sanat eserleri ve benzeri maddeleri ifade eder.
2.10.
Tehlikeli Madde deyimi, yerel veya Uluslararası sözleşmelerle resmen rizikolu madde olarak sınıflandırılmış yükleri ifade eder.
Gecikme deyimi,taşıma için belirli bir taşıma müddeti kararlaştırılmamış olduğu taktirde,taşımanın gerçekleştirilmesi için gerekli olan makul müddetin (bu hususta TİK tarafından tahmini varış zamanına ilişkin olarak verilen bilgi de göz önünde tutulur) aşılması veya kararlaştırılan taşıma süresinin aşılmasını ifade eder.
- yükün taşınması işine devam etmeyebilir,keyfiyeti Müşteri’ye bildirir ve mümkün ise yükün tamamını veya bir kısmını güvenli ve uygun gördüğü bir yerde Müşteri’nin tasarrufuna amade kılabilir. Yük Müşteri’nin tasarrufuna amade kılındığı yerde ona teslim edilmiş ve Taşıma İşleri Komisyoncusunun sorumluluğu da son bulmuş sayılır. Her halde, Taşıma İşleri Komisyoncusu sözleşmede kararlaştırılan ücrete gidilen yol oranında hak kazanır ve Müşteri’de yukarıda belirtilen koşullar sebebiyle yapılması gerekmiş olan ek harcamaları ödemekle yükümlü olur.
- taşıma şekli,süresi ve güzergahını değiştirebilme, taşıma bedeli ile buna bağlı olarak yapılacak ek harcamaları talep etme hakkına sahiptir.
Keyfiyetin Müşteri’ye bildirilerek makul sürede onaylanmaması halinde a maddesi geçerlilik kazanır.
Talimat içeriğinin açık ve doğru olduğu konusundaki ispat yükümlülüğü bu konuda iddiada bulunana aittir.
Müşteri,talimatında adres,kap,numara,adet,ambalaj nevi ve içeriği,yükün niteliği ve taşıma işinin usulüne uygun şekilde yerine getirilebilmesi için gerekli olan tüm bilgileri bildirmek zorundadır.
Tehlikeli madde yükleme talimatlarında Müşteri,TİK e malın yaratabileceği tehlikelerin tanımını ve böylesi bir durumda alınması gerekli tedbirleri bildirecektir.Tehlikeli olarak addedilen yükün tehlike derecesi uluslararası norm ve düzenlemeler ile tanımlanmışsa Müşteri geçerli düzenlemeler doğrultusunda mal için geçerli olan tehlike kodunu TİK e bildirecektir.TİK in,Müşteri tarafından verilen bu tür bilgileri kontrol etme yükümlülüğü yoktur.
TİK'in kendisine verilen yazılı talimatların veya belgelerin altında bulunan imzaların Müşteriyi temsile yetkili kişiler tarafından vaz edilmiş olup olmadığını denetleme zorunluluğu yoktur.
TİK tarafından verilebilecek
7.1. Malın ambalajlanması
7.2. Tartılması,muayenesi,malın veya ambalajının kalitesinin korunması için alınması gereken önlemler
7.3. Palet temin edilmesi
7.4. Malın vasıtaya yüklenmesi
gibi hizmetler bu sözleşmenin kapsamına dahil değildir. Ancak, bunların talep edilmesi ve TİK tarafından da kabulü halinde bedeli peşinen ödenmek koşuluyla yerine getirilirler.
TİK,yasaların kendisine tanıdığı yetkiler çerçevesinde malın gümrüklenmesi için gerekli gümrükleme hizmetlerini ayrıca belirlenecek ücreti mukabilinde yerine getirebilir.Müşteri tarafından istenebilecek bu tip gümrükleme hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için Müşteri'nin TİK'i usulüne uygun şekilde yetkilendirmiş olması zorunludur.
9.2. Müşteri,Tik tarafından seçilen depoyu görmek ve incelemek hakkına sahiptir.Müşteri, varsa seçilen depoya yönelik itirazlarını vakit kaybetmeden ve yazılı olarak Tik e bildirmekle mükelleftir. Müşteri''nin seçilen depoyu görüp, inceleme hakkını kullanmaması halinde TİK den seçilen depo dolayısıyla hiçbir talepte bulunamaz.
9.3. Müşteri,depolanmış mal üzerinde numune almak gibi her hangi bir işlemde bulunursa,TİK Müşteri''den malın sayısı,ağırlığı gibi özelliklerini birlikte tespit etmeyi isteyebilir.Müşteri''nin TİK''in bu talebini kabul etmemesi halinde,malın hasarının bu işlemler sırasında oluştuğunun iddia edilemeyeceği hallerde,ortaya çıkabilecek hasarlarda TİK''in sorumluluğu öne sürülemeyecektir.
9.4. Müşteri''nin,adamlarının veya yetkilendirdiği diğer şahısların depoyu ziyaretleri sırasında depoya,depodaki mallara verecekleri hasardan Müşteri sorumludur.
9.5. TİK''in Müşteri nezrinde var olan alacaklarının tahsilinde sorunlarla karşılaşması ve depolanan mal değerinin bu alacakları karşılamakta yetersiz kalması durumunda TİK,Müşteri''den alacckalrı için teminat göstermesini isteyebilir.Müşteri verilen makul süre içinde teminat göstermemiş olursa, TIK depolama anlaşmasını feshedebilir ve mal üzerinde hapis hakkını kullanabilir.
10.2. TİK in yapmış olduğu sözleşme kurmaya yönelik teklifte belirtilen geçerlilik süresinin, Müşteri tarafından TİK e teklifin kabul edildiği bildirilmiş olmaksızın aşılması halinde teklif geçerliliğini yitirir.
11.2. TİK in faturalarının hangi döviz cinsinden düzenleneceği,ödemelerin hangi banka kuru veya hangi para cinsiyle yapılacağı anlaşmada belirlenir.Bunların ayrıca belirlenmemmiş olması halinde fatura bakımından esas alınacak para birimi Euro, ödemeye esas alınacak kur ise Akbank,Türkiye İş Bankası ve Garanti Bankası efektif satış kurlarının ortalamasıdır.
11.3. Ödemelerin,anlaşmada belirlenen süreler içinde yapılamaması halinde TİK Müşteri'ye 12.2 de belirlenen üç bankanın uyguladığı cari Ticari Euro faiz oranlarının ortalamasının %50 fazlası kadar gecikme faizi uygular.
11.4. TİK’in alacakları kendisine hangi yolla ödenirse ödensin, herhangi bir kesinti yapılmaksızın tam olarak ödenir.
KISIM II: TİK'İN SORUMLULUĞU
12.1.1. TİK’nun Özen Borcu
TİK, taşıma işleri komisyonculuğu hizmetlerini verirken özen göstermek ve bütün makul önlemleri almak zorundadır. Aksi halde, aşağıdaki 8 inci madde hükmü saklı kalmak koşuluyla, yük ziya ve hasarları ve özen borcuna aykırılığın doğrudan sonucu niteliğindeki malî kayıplar için Müşteri’ye tazminat ödemekle yükümlü olur.
12.1.2. Üçüncü kişilerin eylemlerinden sorumlu olmama ilkesi
TİK, taşıyıcılar, depo görevlileri, stevedorlar (yükleme -boşaltma elemanları), liman makamları ve diğer taşıma işleri komisyoncuları gibi üçüncü kişilerin fiil ve ihmallerinden, onları seçmede gereken özeni göstermemiş olması dışında sorumlu tutulamaz.
12.1.3 Yukarıdaki maddelere ilaveten TİK’in sorumluluğu Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu CMR, CİM, Varşova konvansiyonu ve benzeri Uluslararası sözleşmelerle tanımlanmıştır.
TİK, sadece taşımayı kendi taşıma araçlarıyla bizzat gerçekleştirmesi halinde (taşımayı fiilen gerçekleştiren taşıyıcı) değil fakat kendi adına taşıma belgeleri düzenleyerek veya başka bir şekilde açık veya örtülü olarak taşıyıcı sorumluluğunu üstlendiği hallerde de (sözleşme sebebiyle taşıyıcı) sözleşen sıfatıyla sorumlu olur.
Bununla beraber, Müşteri, TİK’ndan farklı bir kimsenin düzenlediği bir taşıma belgesini almasına rağmen makul bir süre içinde TİK’nu taşıyıcı olarak sorumlu tutmaya devam edeceğini beyan etmemişse, TİK taşıyıcı sıfatıyla sorumlu sayılmaz.
13.2. TİK’nun başka hizmetler için sözleşen sıfatıyla sorumluluğu
Depolama, elden geçirme,ambalajlama veya dağıtma gibi yükün taşınması dışındaki hizmetlerle, bunlarla ilgili ilâve hizmetler bakımından TİK ancak
bu hizmetler bizzat kendisi tarafından kendi imkân ve elemanları kullanılarak verilmiş olduğu sözleşen sıfatıyla sorumlu olacağına dair açık veya örtülü bir taahhütte bulunduğu takdirde sözleşen sıfatıyla sorumlu olur.
13.3. TİK’nun sözleşen sıfatıyla sorumluluğunun kapsamı
Sözleşen sıfatını haiz TİK, taşıma sözleşmesinin ifası ile yahut diğer bir hizmetin yerine getirilmesiyle görevlendirdiği kişilerin fiil ve ihmallerinden, aşağıdaki 7inci madde hükmü saklı kalmak koşuluyla, kendi eylem veya ihmali imiş gibi sorumlu olur. TİK’nun hak ve borçları yapılan taşımaya veya verilen hizmete uygulanması gereken hukukun hükümlerine ve üzerinde açıkça anlaşmaya varılan ek koşullara veya eğer açık bir anlaşma söz konusu değilse, yapılan taşıma veya verilen hizmete ilişkin muta ad koşullara tabidir.
14.1.1. TİK, hiç bir şekilde, aşağıdaki yazılı hallerden dolayı sorumlu olmaz :
Sözleşme yapıldığı sırada TİK’na bu nitelikleri bildirilmiş olanlar hariç değerli maddeler veya tehlikeli yükler
Açıkça yazılı şekilde kararlaştırılmış olmadıkça, gecikmeden kaynaklanan zararlar
Kazanç kaybı veya pazar kaybı gibi dolaylı zararlar veya yansıma yoluyla meydana gelen zararlar.
14.1.2. Yük ziya ve hasarı
Müşteri’nin kusur veya ihmalinden
Müşteri veya onun adına hareket eden bir kimse tarafından yapılan yükleme,boşaltma,elden geçirme veya istiften
Kırılma,akma,ani parlama, kötüleşme, paslanma, mayalanma, buharlaşma veya soğuk,sıcak yahut nemden etkilenme gibi sebeplerle
Yükün kendine has doğal özelliklerinden dolayı kolayca bozulmaya elverişli oluşundan
Ambalajın eksikliği veya yetersizliğinden
Yüklerin adres veya markalarının hatalı ve eksik oluşundan
Yüklere ilişkin olarak hatalı veya eksik bilgi verilmiş olmasından
TİK’in önleyemeyeceği ve sonuçlarından kaçınamayacağı hallerden
kaynaklanmış olduğu taktirde TİK bu ziya veya hasar için sorumlu olmaz.
14.2. Tazminat miktarının belirlenmesi
TİK’in yük zayii ve hasarın sebebiyle sorumlu olması halinde, tazminat yükün TİK tarafından taşınmak üzere teslim alındığı yerdeki değeri esas alınarak ve bu değere taşıma ücreti ve taşıma sebebiyle yapılan masraflar eklenerek hesaplanır.
Yükün değeri, carî değişim fiyatı, bu gibi bir fiyat mevcut değilse, piyasa fiyatı, bu da mevcut olmadığı takdirde, aynı tür ve nitelikteki malların değeri nazara alınarak belirlenir.
Hasar halinde,yükün hangi oranda hasar gören olduğu belirlenir ve yükün değerinin bu oranla çarpımı sonucunda elde edilen tutar tazminat miktarının belirlenmesinde esas tutulur.
TİK tazminat olarak yükün tam değerini ödemişse, arzu ettiği taktirde, yük üzerindeki mülkiyet ona bırakılmış sayılır.
14.3. Sorumluluk sınırları
Yük zayii veya hasarı halinde,Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu CMR, CİM, Varşova Konvansiyonu gibi Uluslararası sözleşmelerin ilgili hükümleri uygulanır.
Bunların dışında kalan hallerde TİK, yükün zayi olan veya hasar gören beher brüt kilogramı için 1,00 SDR esas alınarak yapılan hesaplama ile bulunan miktarı ödemekle sorumlu olur.Ancak,bu halde ödenecek meblağ navlun ücretini aşamaz.
Yük, teslim edilmesi gereken tarihten itibaren kesintisiz olarak hesaplanacak 90 günlük bir süre içinde teslim edilmemiş olduğu takdirde, talep sahibi, aksine kanıt yoksa, yükü zayi olmuş sayabilir.
14.3.2. Gecikme halinde sorumluluğun sınırlandırılması
TİK, gecikmeden kaynaklanan zararlardan sorumlu olduğu takdirde, bu sorumluluk, gecikmeye yol açan hizmet karşılığında alınan ücreti aşamaz.
14.3.3. Diğer zarar türleri
Yukarıdaki 14.3.1. ve 14.3.2 hükümlerinde belirtilmeyen bir zarar türü için TİK’nun sorumluluğu, TİK’nun eylem veya ihmallerinden sorumlu olduğu bir kimseden daha yüksek bir tutar geri alınmış olması hali hariç, beher olay başına 1000 SDR yi aşamaz. Ancak,toplam olarak ödenecek tazminat bedeli bu taşıma sözleşmesince kararlaştırılmış navlun ücretini aşamaz.
15.1. Yükü teslim almaya yetkili kişi, yük kendisine teslim edildiğinde, TİK’e ziya veya hasarı, yazılı şekilde genel çizgilerini de belirtmek kaydıyla ihbar etmekle yükümlüdür.Yükü teslim almaya yetkili kişi,bu yükümlülüğü yerine getirmezse, karine olarak yükü iyi durumda teslim almış sayılır. Ziya veya hasarın dışarıdan belli olmadığı hallerde, yükün iyi durumda teslim alınmış olduğu karinesi, teslim almaya yetkili kişinin, yük kendisine teslim edildikten itibaren 7 gün içinde yazılı şekilde zarar ihbarında bulunmadığı takdirde meydana gelir.
15.2.
Diğer her türlü kayıp ve zararlarda, verilen veya verilmesi taahhüt edilen hizmetlerden biri dolayısıyla TİK’na yöneltilecek talepler yazılı şekilde yapılmalı ve talebe yol açtığı ileri sürülen olayın Müşteri tarafından öğrenildiği veya öğrenilmesi gerektiği tarihten itibaren 14 gün içinde TİK’na ulaştırılmış olmalıdır. Aksi halde, bu talepten vazgeçilmiş ve talep hakkı kesin olarak düşmüş sayılır. Bununla beraber, Müşteri, zaman sınırlamasına uymasının imkânsız olduğunu ve mümkün olan ilk fırsatta talepte bulunduğunu kanıtlarsa, talep hakkı düşmüş olmaz.
Yükün ziya veya hasarı dışındaki zararlarda, bir yıllık süre, TİK’nun tazminat talebine yol açan davranışından itibaren hesaplanır.
Ayrıca,eşyanın kayıtsız şartsız kabulü de Müşteri hakkında açılacak tazminat davası hakkını düşürür.
18. MÜSTAHDEMLERİN VE Dİ?ER Kİ?İLERİN SORUMLULU?U
İşbu Kurallar, (bağımsız sözleşenler de dahil) TİK’nun hizmetin yerine getirilmesiyle görevlendirdiği müstahdem, görevli veya sair kişiler aleyhindeki taleplere de, sözleşmesel sorumluluk veya sözleşme dışı sorumluluk temeline dayandırılmış olmalarına bakılmaksızın uygulanır.
KISIM III: MÜŞTERİNİN BORÇLARI VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Yükle ilgili TİK tarafından taahhüt edilen hizmetler Müşteri’nin keyfi davranışı sonucunda yerine getirilemediği hallerde, TİK kararlaştırılan toplam hizmet ücretinin tamamına hak kazanır.
TİK, yüklerin zayi olması veya has arlanması halinde, sigortacı, taşıyıcı veya diğer herhangi bir kimse tarafından ödenecek tazminat rehin konusu yükün yerine geçer ve TİK, rehin hakkını söz konusu tazminat üzerinde de kullanır.
TİK’nun Kısım II hükümleri uyarınca sorumlu olması hali hariç, Müşteri, TİK’nu Taşıma İşleri Komisyonculuğu Hizmetlerini verdiği sırada gerçekleşmiş olan bütün sorumluluklardan kurtarmakla yükümlüdür.
23.2. Müşterek Avarya ile ilgili tazmin yükümlülüğü
Müşteri, TİK’na karşı müşterek avaryaya dahil borçlarını yerine getirmekle ve müşterek avarya ile ilgili olarak TİK’nun kendisinden talep edeceği teminatları vermekle yükümlüdür.
KISIM IV: İHTİLAFLAR VE EMREDİCİ HUKUK
İşbu sözleşmede konu edilen her türlü zayi, hasar ve zaraların tespitinde Uluslararası genel kabul görmüş yeterliliğe sahip gerçek veya tüzel gözetmenlerin düzenleyeceği rapor esas alınır.
Tahkim usulünü başlatmak isteyen taraf,hakemini seçerek diğer tarafa noter aracılığıyla bildirir. Bu bildirimde hangi ihtilaf dolayısıyla tahkim usulünün başlatılmış olduğu da açıklanır. Diğer taraf, bu bildirimi izleyen bir hafta içinde kendi hakemini belirler ve tahkimi başlatan tarafa yine noter aracılığıyla tebliğ ettirir. Taraflarca atanmış olan hakemler bu son tebligatı izleyen 10 gün içinde üçüncü hakemi seçerler.Anlaşamazlarsa üçüncü hakem İstanbul Ticaret Odası Başkanı tarafından seçilir. TİK tarafından atanacak hakemin UTİKAD hakem listesinde yer alması, diğer tarafça atanacak hakeminde …………………………. Olması gereklidir. Taraflardan birinin sayılan nitelikleri taşımayan bir kimseyi hakem olarak ataması ancak diğer tarafın onayı ile mümkündür.
Tarafların seçtiği hakemlerce veya onların anlaşamaması halinde İTO Başkanı tarafından atanacak üçüncü hakemin taşıma işleri alanında deneyim sahibi bulunması ve Türkiye Odalar Birliği hakem listesine kayıtlı bulunması gereklidir. Tahkim usulünün başlatıldığına dair bildirimi alan taraf, bir hafta içinde kendi hakemini seçerek bildirmezse, onun hakemi de İTO Başkanı tarafından üçüncü hakeme ilişkin nitelikler göz önünde tutularak atanır. Zamanında bildirimde bulunmuş olmak için, bir hafta içinde notere başvurup noter işlemini tamamlamış olmak yeterlidir.
Tahkim giderleri başlangıçta taraflarca eşit olarak karşılanır. Ancak, yargılama sonucunda davanın kabul ve ret oranına göre taraflara yüklenir.
Yukarıdaki hükümler dışında, HUMK’un tahkime dair hükümleri uygulanır.
Tüm hakları saklıdır. © 2007 UTİKAD